โรงเรียนปัญญาประทีปก่อตั้งขึ้นด้วยเจตจำนง และความร่วมมือร่วมใจของคณะบุคคลในชุมชนโรงเรียนทอสี ซึ่งมุ่งหมายที่จะสานต่อการศึกษาวิถีพุทธ จากระดับอนุบาลและประถมให้ต่อเนื่องไปจนถึงระดับมัธยมศึกษา ในรูปแบบของโรงเรียนบ่มเพาะชีวิต (Boarding School) ที่ยังคงตั้งมั่นในการจัดวิถีการเรียนรู้ ที่เป็นไปเพื่อการพัฒนามนุษย์แบบองค์รวม ทั้งในส่วนของการพัฒนาเรื่องความรู้ที่สามารถนำไปประกอบ

   สัมมาอาชีพ คือ เนื้อหาด้านวิชาการและทักษะด้านวิชาชีพ รวมถึงส่วนของการพัฒนาที่สำคัญอย่างยิ่งยวดคือ พัฒนาชีวิตของแต่ละบุคคลในชุมชน ในที่นี้หมายถึง เด็ก ครู และผู้ปกครองให้มีความครบถ้วนทั้ง ๓ ด้าน ตามหลักไตรสิกขาของพระพุทธศาสนา คือ พฤติกรรม(ศีล) จิตใจ(สมาธิ) และปัญญา ซึ่งในส่วนการพัฒนาชีวิตนั้น ได้ถูกตัดขาดหายไปจากระบบการศึกษาหลักของชาติ(และของโลก) มีเพียงส่วนของวิชาการและวิชาชีพเท่านั้น จึงก่อให้เกิดปัญหาทั้งทางด้านสังคม เศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม นับจากอดีตซึ่งได้ทวีความรุนแรงเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน และกำลังจะส่งผลต่อไปยังอนาคต

โรงเรียนปัญญาประทีปภายใต้การดูแลของมูลนิธิปัญญาประทีป ได้รับความเมตตาจากพระอาจารย์ชยสาโร เป็นองค์ประธานที่ปรึกษาให้กับทั้งมูลนิธิและในส่วนของโรงเรียน ซึ่งพระอาจารย์ชยสาโรเป็นผู้ที่มีความตั้งมั่นในการศึกษา(ปริยัติ) ปฏิบัติ และเผยแผ่พระธรรมคำสอนของ
สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตามรอยของหลวงปู่ชา สุภัทโท ปรมาจารย์ที่เคารพบูชายิ่งของพุทธศาสนิกชนทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ
พระอาจารย์ชยสาโรคือผู้ให้ความสำคัญอย่างยิ่งต่อการศึกษาวิถีพุทธ พร้อมทั้งมีผลงานหนังสือด้านพุทธศาสนาและการศึกษาวิถีพุทธ ที่มีความลึกซึ้งในเนื้อหาแต่มีวิธีการถ่ายทอดด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย ชวนติดตามและสามารถนำมาเชื่อมโยงปฏิบัติเพื่อพัฒนาชีวิตของพวกเราได้เป็นอย่างดี

นอกจากกัลยาณมิตรฝ่ายสงฆ์แล้ว ปัญญาประทีปยังได้รับความกรุณาจากผู้ใหญ่ซึ่งเปี่ยมด้วยความเมตตาอีกหลายท่านที่มีความเชี่ยวชาญทั้งทางศาสตร์และศิลป์ในหลากหลายสาขา เป็นที่รู้จักเคารพยิ่งในแวดวงการศึกษาและการพัฒนาชาติ เช่น ศาสตราจารย์ระพี สาคริก, ศาสตราจารย์เกียรติคุณนายแพทย์ประเวศ วะสี, รศ.ประภาภัทร นิยม, พ่อคำเดื่อง ภาษี และอีกหลายท่านที่มิอาจกล่าวได้ครบถ้วน ณ ที่นี้ ร่วมเป็นคณะกรรมการที่ปรึกษาเพื่อให้ภารกิจอันสำคัญยิ่งนี้ก้าวเดินไปได้เป็นลำดับอย่างมั่นคง ตามเจตจำนงที่กล่าวไว้ในข้างต้น

พระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวด้านการจัดการศึกษา

“ .. นอกจากจะสอนคนให้เก่งแล้ว จำเป็นอย่างยิ่งที่จะอบรมให้ดีพร้อมกันไปด้วย ประเทศของเราจึงจะได้คนที่มีคุณภาพพร้อม คือ ทั้งเก่ง ทั้งดี มาเป็นกำลังของบ้านเมือง กล่าวคือ ให้ความเก่งเป็นปัจจัยและพลังสำหรับการสร้างสรรค์ ให้ความดีเป็นปัจจัยและพลังประคับประคอง หนุนนำความเก่ง ให้เป็นไปในทางที่ถูกที่ควรที่อำนวยผลเป็นประโยชน์อันพึงประสงค์แต่ฝ่ายเดียว ”

พระราชดำรัสในพิธีทูลเกล้าฯ ถวายปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ของ ๕ สถาบัน เมื่อวันที่ ๓ ตุลาคม ๒๕๓๒

ดั่งบ้านน้อยในป่าใหญ่
มีทิวเขาเป็นขอบรั้ว มีแมกไม้เป็นฝาบ้าน มีท้องฟ้าดั่งฝ้าเพดาน

โรงเรียนปัญญาประทีป ตั้งอยู่บนผืนแผ่นดิน ๘๔ ไร่ที่เขียวชอุ่มไปด้วยพันธุ์ไม้หลากชนิด ณ อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา  มีเพื่อนบ้านเป็นเทือกเขา ที่เหยียดตัว ตระหง่านงาม อย่างอุทยานป่าไม้แห่งชาติเขาใหญ่ ที่มีความอุดมสมบูรณ์ เป็นต้นน้ำ และแหล่งผลิตอากาศบริสุทธิ์ตลอดปี